COVID-19 дың жуғыўын 99% ке қалайынша кемейтиўге болады?

Бир айдан аслам ўақыт COVID-19 бенен гүресип киятырған Нью-Йорк қаласындағы орайлық клиникада жумыс ислеўши бир доктор өз интервьюында вирусты жуқтырып алыўды 99% ке кемейтиў ҳәм вирустың тарқалыўын тоқтатыў жолларын әпиўайы ҳәм түсиникли етип айтып берди.

Коронавирустың айрықшалығы соннан ибарат, ол адам организмине таныс емес. Бизлер анық билетуғын нәрсе – COVID-19 бенен наўқасларды ҳәр қыйлы дәрежедеги үш белги бирлестиреди, яғный дене температурасының көтерилиўи, жөтел ҳәм тамақтағы аўырыў. Кеселлик 5-6 күннен 14 күнге дейин даўам етеди.

COVID-19 қалайынша жуғады?
Көпшилик жағдайларда – бул кесел адам ямаса инкубацион дәўирдеги адам менен узақ контактте болыў. Дерлик 99,9% жуғыў – қолымыз бенен вирус түскен жерлерди услап қойыў ҳәм кейин бармақларымыз бенен өзимиздиң көз, мурын яки аўзымызды услаў ақыбетинде келип шығады. Ҳаўа (дем алыў) арқалы да жуғады деген пикир бар, бирақ бақлаўлар соны көрсетеди – бул жол арқалы адамға вирус жуғыўы ушын ол кесел менен 15-30 минут даўамында жақын сәўбетте болыўы тийис. Және ескертемен: басым көпшилик жағдайларда вирустың жуғыўы физикалық контакт ҳәм кейин бармақлар менен бетке тийиў ақыбетинде жүз береди. Бул жүдә әҳмийетли. Не ушын? – Өйткени бизлер вирустың адамға қалай жуғатуғын жолын анық билемиз. Ҳәзир мен COVID-19 бенен наўқаслар оғада көп госпитальдаман ҳәм кеселдиң жуғыў, оның алдына алыў жолын ҳәм өзимди қалайынша тутыў кереклигин анық билгенимнен кейин кеселди жуқтырмайтуғыныма исенемен. 

Кеселди жуқтырмаў ушын не ислеў керек?
1. Әҳмийетлиси, қолларыңыз ҳәзир қаяқта ҳәм олар таза ма – бәрқулла усыған итибарлы болың. Бирдейине «санитайзер»ден (зәрерсизлендириўши спиртли суйықлық) пайдаланың. Есикти аштың ба – санитайзер. Дүканға барып келдиң бе – санитайзер. Егерде санитайзер жоқ болса – илажы барынша барлық ис-ҳәрекетлерди шығанақ пенен ислең. Басқа адамлар тийген жерлерди бизлерде тийген болсақ – қолларымызды сабын менен жуўамыз, дезинфекция етемиз.

2. Аңлы рәўиште бақлап барың – жүзиңизди бармақларыңыз бенен усламаң. Бизлер аңламаған ҳалда жүзимизге тийе беремиз. Статистика бойынша, күн даўамында адам аңсыз рәўиште жүзин орташа 90 ирет услайды екен. Егерде сиз билмей COVID-19 бенен кеселленген адам менен қол усласып сәлемлесип, кейин жүзиңизди услаған болсаңыз – вирус сизге де жуқты! 
Бул әдетти қалайынша қадағалаўға болады? Бир жолы – маска тағып жүриң. Сонда жүзиңизди усламайсыз. Маскаңыз болмаса – басқа орайтуғын орамалды жүзиңизге орап алың. 
Усы еки нәрсе: қолларды таза услаў ҳәм бетке тиймеў – вирустан қорғаныўдың ең анық 99,9%те нәтийжели жолы. Усылайынша сиз өзиңизди ҳәм жақынларыңызды қорғайсыз.

3. Жәмийетлик дистанция. Бир-бириңизден 1,5-2 м аралықты сақлаң. Бул қыйын емес – әпиўайы болып көрингени менен оғада нәтийжели. Сиз аптекаға яки дүканға барғаныңызда алдыңызда турған адамның артына тақалып турыўыңыз шәрт емес. Бирнеше қәдем артта турың.

Басқалардан яки қоршаған өмирден қорқыў керек емес
Егерде усы қағыйдаларды түсинсеңиз ҳәм оларға әмел етсеңиз – қорқыныш жоғалады. Қоршаған орталықтан яки қоңсыңыздан қорқыў керек емес. Вирустың жуғыў жолларын анық билген болсаңыз, оның алдын алыўды (қолларды таза услаў, қоллар менен бетке тиймеў, басқалар менен дистанция сақлаў, маска тағып жүриў) түсинген болсаңыз – қорқыўдың ҳеш кереги жоқ.

Көшеге шығыў бола ма?
Аптекаға яки дүканға барыў керек болса – болады. Бирақ, жоқарыдағы қағыйдаларға әмел етип! Маска тағың. Бармақларыңыз бир жерлерге тийди ме – қолыңызды дезинфекция қылың ҳәм жүзиңизге тиймең. Көшеде жүргениңизде – басқаларға 2 метрден артық жақынламаң. Узақтан сәлемлесиң, күлимсирең! Егерде айтылғанларға әмел етсеңиз кеселдиң жуғыўына имкан қалмайды. Ескертиў: қоршаған орталық ҳәм басқа адамлар менен өзара қатнастың жаңа режимине итибарсызлық етпең.

ҚР Денсаўлықты сақлаў министрлиги мәлимлеме хызмети 

Бөлимлер