Қарақалпақстан Республикасы Әдиллик министри Ж.Садықов: "2016-жылда инсан ҳуқықларын нәтийжели қорғаў тараўында жәми 511 мүрәжат келип түсти"

Ҳүрметли Президентимиз Ш.Мирзиёев тәрепинен кирип киятырған 2017-жылдың «Халық пенен пикирлесиў ҳәм инсан мәплери жылы» деп жәрияланыўы ҳүкиметимиз тәрепинен алып барылып атырған сия­саттың қаншелли дәрежеде әдил екенлигиниң, инсан мәпи ҳәрқандай нәрседен үстин туратуғынлығы ҳәм жоқары қәдирият сыпатында тән алынғанлығының айқын дәлили десек болады.

Ҳақыйқатында да, бул саладағы жумысларды еле де жанландырыў, пуқаралық жәмийетин қурыў процесинде халқымыздың ҳуқықый мәдениятын жетилистириўдиң жаңа механизмлерин кең ен жайдырыў, ҳәр бир жәмийетлик ҳуқықый қатнасықларда Конституция ҳәм нызам үстинлигин тәмийинлеў, исбилерменлик жумысы субъектлерине нәтийжели юридикалық хызмет көрсетиў, олардың нызамлы мәплерин ҳәр тәреплеме қорғаў, ҳәрқандай бюрократиялық тосқынлықларға тыйым салыў, халқымыз арасында исбилерменлик санасын қәлиплестириўге қаратылған үгит-нәсият жумысларын жоқарғы бас­қыш­қа көтериў Әдиллик минис­трлигиниң тийкарғы ўазыйпасы ҳәм баслы мақсетлеринен болып есапланады.

Министрлик тәрепинен алып барылып атырған жумысларды тараўларға бөлип алып қарайтуғын болса, 2016-жыл басынан баслап бүгинги күнге шекем инсан ҳуқықларын нәтийжели қорғаў тараўында жәми 511 мүрәжатлар келип түсип, соннан 164 мүрәжат қанаатландырылып ҳәм 236 сына ҳуқықый түсиниклер берилген. Сондай-ақ, 2015-жыл 15 майда «Жеке мүлк, киши бизнес ҳәм жеке исбилерменликти исенимли қорғаўды тәмийинлеў, оларды жедел раўажландырыў жолындағы тосықларды сапластырыў илажлары ҳаққында»ғы, усы жыл 5-октябрь күнги «Исбилерменлик жумысының жедел раўажланыўын тәмийинлеўге, жеке мүлкти ҳәр тәреплеме қорғаўға ҳәм исбилерменлик орталығын сапа жағынан жақсылаўға байланыслы қосымша илажлар ҳаққында»ғы Президент Пәрманларының қабыл етилиўи мәмлекетимиз сиясий тарийхында исбилерменлер ушын жаңа бир дәўирди баслап берди десек әйне ҳақыйқатты айтқан боламыз.

Исбилерменлердиң ҳуқықый қорғалыўын тәмийинлеў, олардың жумысына нызамсыз түрде араласыўдың барлық түрлерине тыйым салыў, исбилерменлик субъектлериниң ҳуқы­қый мәдениятын еле де жетилистирип барыў жумысларының нызамлы дурыс жол­ға қойылыўын тәмийинлеў мақсетинде министрлик тәрепинен методикалық басшылық әмелге асырылып, оқыў-семинарлары турақлы шөлкемлестирилип барылмақта.

«Халықтың ҳуқықый тәрбиясын түпкиликли жақсылаў, оның ҳуқықый мәденият дәрежесин арттырыў, ҳуқықый мәлимлемениң кең майданын жаратып бериў, ҳуқықый мәмлекеттиң қәлиплесиўинде әҳми­йетли бағдар болып табылады» деген еди мәмлекетимиздиң Биринши Президенти И.Кәримов.

Ҳақыйқатында да, жәмийетте халық арасында ҳуқықый сананы қәлиплестириў ҳәм ҳуқықый мәде­ниятты жетилистириў мәмлекетимиздиң алдындағы тийкарғы ўазыйпалардың бири. Себеби, пуқаралық жәмийетине тән болған ең тийкарғы өлшемлерден бири — пуқаралардың ҳуқықый саўатлылығының өсиў дәрежеси болып есапланады. Сондай-ақ, пуқаралық жәмийетине тийисли болған белгилерден бири — халықтың мәмлекетимиз тәрепинен қабыл етилип атырған нызамлардан қаншелли дәрежеде хабардарлығы ҳәм усы нызамлар бо­йынша олардың ғәрезсиз қатнасы мәселеси десек алжаспаған боламыз. Сондай-ақ, Өзбекистан Республикасы Министрлер Кабинетиниң 2012-жыл 23-июльдеги 226-санлы қарары менен тас­тыйықланған «Ҳуқықый үгит-нәсият ҳәм ағартыўшылық бойынша мәмлекетлик уйымлар жумысларын муўапықластырыў бойынша ведомстволар аралық Кеңеси ҳаққында»ғы Режеге көре, оның исши уйымы етип Өзбекистан Республикасы Әдиллик министрлигиниң Ҳуқықый үгит-нәсият ҳәм ҳуқықый тәлим басқармасы белгиленген болса, аймақларда усы жумысты әмелге асырыў ўазыйпасы тийисли аймақлық әдиллик уйымларына жүклетилген. Усы Реже талапларына көре, министрлик ҳуқықый үгит-нәсият ҳәм ҳуқықый тәлимниң аўҳалын талқылайды, оларды жақсылаў бойынша тийисли усынысларды ислеп шығыўы нәзерде тутылған. Бул тараўға нәзер аўдаратуғын болсақ, жыл даўамында министрлик тәрепинен 3633 ҳуқықый үгит-нәсият жумыслары алып барылып, бул илажда жәми 1162759 пуқара қатнасқан.

Өзбекистан Республикасы Президенти Ш.Мирзиёев 2016-жыл 7-декабрьдеги Өзбекистан Республикасы Конс­титуциясы қабыл етилгенлигиниң 24 жыллығына бағышланған салтанатлы мәресиминдеги «Нызам үстинлигин ҳәм инсан мәплерин тәми­йинлеў — елимизди раўажландырыўдың ҳәм халық абаданлығының гиреўи» атлы баянатында жаңа қабыл етилген нызамлар, пәрман ҳәм қарарлардың тийкарғы мәнисин халыққа жеткериў бойынша нәтийжели механизм жаратыў кереклиги, ҳәзирги күнде Әдиллик минис­трлигиниң бул бойынша жумысларын талап дәрежесинде деп болмайтуғынлығы ҳаққындағы орынлы сын пикирин билдирип өткен еди.

Ҳақыйқатында да, бүгинги күнде ҳуқықый үгит-нә­сият тараўында өз шешимин күтип атырған айырым машқалалы жағдайлар бар екенлигине көз жума алмаймыз. Әсиресе, норматив-ҳуқықый ҳүжжетлерди жәрия­лаўдың рәсмий дереклери менен дерлик көпшилик мәмлекетлик ҳәм хожалық басқарыўы уйымларының орайлық аппараты, қурамлық ҳәм аймақлық бөлимлери тәрепинен өз ўақтында ҳәм жетерли дәрежеде тәмийинленбей, бул бойынша елеге шекем зәрүр илажлар көрилместен, мәмлекетлик басқарыў уйым­лары тәрепинен ҳуқықый үгит-нәсият ҳәм ағартыўшылық тараўында ислерди орынлаўға қара­тыл­ған Меморандумлар тийкарындағы жумыслар талап дәрежесинде шөлкемлестирилмей кемшиликлер орын алып атырғанлығы буның айқын дәлили болып есапланады. Бул тараўдағы жумысларды жетилистириўде мәмлекетлик басқарыў уйымлары ҳәм жәмийетлик бирлеспелердиң өз-ара бирге ислесиўин тәмийинлеў оғада әҳмийетли болып табылады.

Жуўмақластырып айт­қанда, елимизге кирип келген «Халық пенен пикирлесиў ҳәм инсан мәплери жылы»нда үгит-нәсият тараўындағы жумысларды еле де асырыў, тараўға методикалық басшылықты ҳәм нәтийжели муўапықластырылыўын, мәмлекетлик бас­қарыў уйымларының жәмийетлик шөлкемлер менен өз-ара тығыз байланыс­та бирге ислесиўин тәми­йинлеў, инсанның ҳуқық ҳәм еркинликлерин, исбилерменлик субъектлерин нәтийжели қорғаў системасын еле де жетилистириў министрлигимиздиң баслы мақсет ҳәм ўазыйпаларының бири болып қала береди.

Ж.САДЫҚОВ,

Қарақалпақстан Республикасы Әдиллик министри.

Бөлимлер