Италия қоянлары Қарақалпақстан ықлым шараятына бейимлеспекте

Соңғы жыллары фермерлердиң көп тармақлы хожалыққа айландырылыўы нәтийжесинде олар дийқаншылық, мал шарўашылығы менен бир қатарда балықшылық, қусшылық, пал ҳәррешилиги, қоян өсириў менен де шуғылланбақта.

Қоян бағыў туўралы сөз болғанда ҳәр биримиздиң ядымызға «Әжайып қыялпараз» кинофильми түседи. Киши бизнес ҳәм жеке исбилерменликти раўажландырыўға айрықша әҳмийет берилип атырған ҳәзирги ўақытта жақсы нийет пенен жумыс баслағанлар ушын фильмниң бас қаҳарманы ойлағанындай қуры әрман болып қалмастан, ҳақыйқый пайдалы тараўға айланбақта. Себеби, тез өсип көбейетуғын қояннан мол дәрамат алыўға болатуғынлығын исбилерменлеримиз ис жүзинде көрсетпекте. Бунда акционерлик-коммерциялық «Микрокредит банк» тәрепинен ажыратылып атырған жеңилликли кредитлер оларға мәдет болмақта.

Өткен жылдың май айында Хожели районында қоян бағыўға қәнигелестирилген «Pl759! Lap8n» жуўапкершилиги шекленген жәмийет түриндеги агрофирма өз жумысын баслады. Бул жойбар ушын «Микрокредит банк»тиң районлық филиалы тәрепинен 400 миллион сум кредит ажыратылып, соннан бүгинги күнге 228 миллион сумлық реконструкция жумыслары орынланды. Соның менен бирге Италия мәмлекетинен «Жаңа зеландиялы» ҳасыл туқымлы 114 бас қоян сатып алып келинди. Буннан тысқары, 80 миллион сумға қоянлар сақланатуғын сетка, 20 миллион сумға аралас жем сатып алынды.
-Бул ҳасыл туқымлы қоянлар өзиниң тез көбейиўи, терисиниң өтимлилиги менен ажыралып турады,-дейди агрофирманың баслығы Мақсет Алланиязов.-Ана қоянлар жылына төрт мәрте, ҳәр биринде 5 ден 12 ге дейин балалайды. Сонлықтанда ҳәзирги баслы мақсетимиз қоянларды бизиң ықлым шараятымызға тезирек бейимлестириў, ҳәр қандай кеселликлерге қарсы ўақтында емлеп барыўдан ибарат. Бул бағдарда районлық ветеринария бөлими қәнигелери менен шәртнама тийкарында жумыс алып барып атырмыз. Бүгинги күни бул жерде 114 ана қоян, 300 ден аслам гөжек бағылмақта. Олар ушын жем өзимиздиң цехымызда таярланбақта.

Келешекте республикамыздағы қоян бағыў менен шуғылланатуғын барлық агрофирмалар менен шәртнама тийкарында жумыс алып барыўды режелестирип отырмыз. Олар тәрепинен өсирилген қоянлардың гөшин ҳәм терисин өзимизде қайта ислеп, шет еллерге экспорт етпекшимиз. Ҳүрметли Президентимиз Ш.Мирзиёевтың тиккелей қоллап-қуўатлаўында исбилерменлерге көрсетилип атырған ғамхорлықтан нәтийжели пайдаланған ҳалда Хожели районындағы бурынғы Автокемпинг имаратын 1 миллиард сум инвестиция киргизиў, 60 тан зыят жаңа жумыс орнын ашыў шәрти менен «ноль»лик баҳа бойынша сатып алдық. Бул жерде 4 мың басқа мөлшерленген қоянхана, 400 тонна овощ, палыз өнимлери сақланатуғын муслатқыш қурып атырмыз. Бул еки имарат улыўма халықлық Наўрыз байрамы қарсаңында пайдаланыўға тапсырылып, 20 дан аслам жаңа жумыс орны ашылады. Буннан басқа. Тақыятас қаласынан төрт гектар жер майданы ажыратылып, соның еки гектарында Қубла Корея мәмлекети үлгисиндеги теплица қурыў нәзерде тутылмақта.
Қоян гөши инсан саламатлығы ушын қаншелли пайдалыЎ. Бул ҳаққында толығырақ билиў мақсетинде тийисли қәнигелерге мүрәжат еттик.

-Қоян гөшиниң қурамында белок, май, витамин ҳәм минерал элементлер болғаны ушын жүдә сиңимли болып, тез өзлестириледи және инсан денесиндеги элементлердиң алмасыўын жақсылайды,-дейди «Саламатлық ҳәм медициналық статистика» институты Қарақалпақстан Республикасы филиалының шыпакери Жүзимгүл Қосбергенова.-Атап айтқанда, гөш қурамында РР, С, В1 В6 В12 витамини, макро ҳәм микро элементлерден темир, фосфор, кобальт, фтор, магний, калий, марганец, цинк ҳәм басқа да элементлер бар. Ол атеросклероздың раўажланыўының алдын алыўшы диеталы гөш есапланып, бәршеге, әсиресе, балалар, қариялар, ҳәмиледар ҳәм емизиўли ҳаялларға, артықша салмаққа ийе инсанлар ушын оғада пайдалы. Оны қантлы диабет, гипертония, жүрек-қан тамыр системасы, баўыр, бөтеке, өт жолы ҳәм асқазан-ишек тракты кеселликлерине шалынғанларға усыныс етиледи. Онкологиялық өспе кеселлиги бар наўқаслар, экологиялық қыйыншылық аймақларда жасаўшылар оннан пайдаланып турыўы тийис. Мәлим болыўынша, диеталы өнимлер арасында биринши орында қоян, оннан кейин түйетаўық гөши турады. Қәнигелер қоян гөшин айрықша физикалық жүклеме менен ислеўшилерге, спортшылардың аўқатланыў рационына киргизиў мақсетке муўапық болады, деп есаплайды. Аўқат таярлаў барысында қоян гөши өзиниң тойымлылығын және мазасын сақлап қалады.

Қәнигелердиң атап өткениндей, қоян бағыў менен шуғылланыў бириншиден мол дәрамат дәреги болса, екиншиден экологиялық жақтан таза өним есапланған гөши көплеген кеселликлерге шыпа есапланады. Сонлықтанда бул тараўға болған қызығыўшылық жылдан-жылға артып бармақта.

Д.АБИБУЛЛАЕВ,
Қарақалпақстан хабар агентлигиниң хабаршысы.

Диққат, диққат!  KRuz.uz сайтини Telegram'даги канал, Instagram'даги саҳифа ва  Facebook'даг гуруҳ орқали кузатиб боринг!

Бөлимлер