Қастыянлықтың жаңаша атамасы – «Көк кит»

2017-жылдың февраль айының ақырларына келип, Россияда қайтадан «өлим топары» ҳаққындағы гәп-сөзлер пайда болды. Гәп «ВКонтакте» социаллық тармағында жасларға өз жанына қастыянлық етиў ҳаққындағы «ўазыйпалар»дың берилиўи ҳаққында болмақта. Буған мысал сыпатында, 50 күн даўамында ҳәр қыйлы ўазыйпаларды атқарыў (тийкарынан өз денесине физикалық зыян жеткериў түсиниледи) ҳәрекетлери ҳаққындағы мағлыўматлар ҒХҚ тармақларында кең тарқала баслады. РФ Тергеў комитетиниң хызметкерлери айырым пуқаралардың өз жанына қастыянлық етиўи сыяқлы жағдайлардың гүўасы болды.

Февраль айының орталарында рус тилинде сөйлесетуғын интернеттеги социаллық тармақларда «Көк кит» ойыны ғалабаласып кетти.

Бул ойынның хэштеги әдетте қосықлар арқалы аңлатылады. Мәселен, «Толқынлар үстинде турған көк үй, Аспанда ушып жүрген көк кит, Мени өзиң менен алып кет, Мен ойынға тайынман, Буйрықты күтип турман».

Бул қатарлардағы киттиң символы «Люмен» топарының «Жаныў» атлы қосығынан алынған болып, әдетте жекелик мәнисин аңлатады. Усы жылдың февраль айында «Интернет технологиялары» Орайы бул ойынның шайдасына айланғанлардың саны бирден артып кеткенлигин көрсетти. Атап айтқанда, бул ойын тек ғана Россияда емес, ал Қырғызстан, Қазақстан ҳәм Украинада да ғалабаласып бармақта.

Ойын әдетте аты идентификацияланып болмайтуғын «басшы» тәрепинен келген хабардан басланады. Ол әсте-ақырынлық пенен ойынның қағыйдаларын түсиндириўди баслайды: «ойын ҳаққында ҳешкимге айпаў», «қалай болыўына қарамастан, ҳәрдайым мениң ўазыйпаларымды орынлаў», «қандайда бир ўазыйпа орынланбаған жағдайда ойыннан шығарыласаң ҳәм сени өмирлик қыйыншылықлар күтеди». Сондай-ақ, басшы избе-из ўазыйпаларды жоллаўды баслайды: олар барлығы болып 50 ўазыйпаны өз ишине қамтыған, яғный ҳәр бир күн ушын 1 ўазыйпадан ибарат.

Мәселен: қатнасыўшы пышақ ямаса өткир ушлы предмет арқалы өз қолына зыян жеткериўи ямаса күн даўамында қорқынышлы видеокөринислерди көрип отырыўы керек. Айырым ўазыйпаларды орынлаў ушын болса ойыншы бийик имәратлардың ең төбесине өрмелеўи шәрт. 30-49-ўазыйпалар төмендегише: «Ҳәр күни таңда 4:20да оятасаң, видеокөринислерди көресең ҳәм ҳәр күни пышақ пенен өз қолыңды тилип, қыялыңда кит пенен сәўбетлесесең».

Соңғы 50-ўазыйпа өз жанына қастыянлық етиўден ибарат. Бул ўазыйпаны орынлаў ушын басшы дәстүрий болмаған усыллардан пайдаланыўды усыныс етеди, мәселен, жоқары тезликте баратырған автомобиль жолынан кесип өтиў ҳәм бул жағдайды видеолентаға түсириў.

Егер ойыншы ойынды өз қәлеўи менен тәрк етпекши болса, басшы оның мәнзилин таўып, ата-анасын өлтириўге ўәде береди.

Ойынның жүзеге келиўи ҳаққында ҳәр қыйлы пикирлер бар. Эксперт Евгений Бенедиктовтың пикиринше, Батыстың арнаўлы хызмети ўәкиллери бул ойынның ғалабаласып кетиўине себепши болса, «Мегафон» компаниясының интернет-маркетинг бөлими инженери Антон Елизаровтың пикирине қарағанда, украиналы бир топар миллетшилер усы ойынның шөлкемлестириўшилери болып есапланады.

Социаллық тармақлар да бул ойынға қарсы гүрес жүргизбекте: «ВКонтакте» тармағында ойын қатнасыўшылары блоклап қойылмақта; Instagram администрациясы болса тек ғана ўәделер бериў менен шекленген.

Олардың мақсети жасларды өз жолына салыў, басқарыў ҳәм бойсындырыўдан ибарат. Кейин қәлеген жумысын орынлатпайтуғынлығына ҳешким кепиллик бермейди. Бизде бул ғалабаласып үлгермегени де жақсы жағдай. Деген менен, «сақлықта қорлық жоқ». Санасы саламат инсан өзин басқаларға бағынышлы етип қоймайды.

Қарақалпақшалаған: Ислам МАТЕКОВ.

Дәрек: Telegraf.uz

Бөлимлер