Өмирлик жолдасымды жақсы көремен, бирақ…

– Ассалаўма әлейкум! Ҳүрметли Кемпир апа, илтимас, маған кеңес бериң. Шаңарағымның бузылыўын қәлемеймен, бирақ, өзимди басқара алмай атырман. Бундай жағдайға түсемен деп сирә ойламаған едим, және усы жасымда… үйленгенимнен соң. 
Буннан 2 жыл бурын келиншегим менен бир-биримизди жақсы көрип турмыс қурдық. Келиншегим оғада ақыллы, ийбели, парасатлы, мийнеткеш, мийриман ҳаял. Оған тең келетуғыны жоқ. Оны елеге шекем жақсы көретуғындайман. Ҳақыйқатын айтсам, қасында өзимди қә-тержам сеземен, бирақ…

2 ҳәпте бурын таза жумысқа орналастым. Биринши күннен баслап усы жумыс орнындағы бир қыз итибарымды тарта баслады. Оны биринши мәрте көргенимде «Зор жерге жумысқа кириппен» деген ой келди қыялыма. Бирақ, барған сайын тек сол қызды ойлайтуғын болып қалдым. Қасымнан өтсе, телмириўим менен қала беремен. Оннан көзимди үзиўдиң сирә илажы жоқ. Көзлеримиз дусласқанда, оның да маған сырлы қарағанын сезип қаламан. Ырасын айтсам, қыз ҳаққында еле ҳеш нәрсе де билмеймен. Оның менен жақыннан танысып, сөйлеским келеди, кейин ойлап қарасам, бул – шаңарақлы адамға жарасатуғын қылық еместей. 
Келиншегимниң қасында отырсам да, турсам да, тек сол қызды ойлап жүрмен. Оның алдында өзимди айыплыдай сеземен. Оғада қорқып баратырман, енди не болады? Шаңарағымды бузыў нийетим жоқ – себеби, усы еки жыл ишинде келиншегим менен жүдә көп қыйыншылықларды бастан өткердик. Ол ҳәммесине сабыр етти. Мени жақсы көреди, маған исенеди. Сонда да, сол қызды қыялымнан шығарып таслай алмай атырман. 
Бәлким, жумыстан шыққаным мақул шығар?! Бирақ, усы жумысқа кириўди өзим де, келиншегим де әрман еткен едик. Енди нийетиме жеттим дегенде… 
Кеше кеңес сораў мақсетинде оқыў орнында психолог болып ислейтуғын танысыма да бардым. Ол маған «сезимлерге берилме, келин-шегиңниң алдында өзиңди айыплы сезбе, шаңарақты қамақхана деп ойлама, келиншегиң менен қатнасығыңды жақсыла» деди. Бирақ, бул сөзлер де кеўилимди тынышландыра алмай атыр.
Не ислесем екен? Маған мәсләҳәт бериң!

Турғанбай, 28 жас


 – Ўалейкум ассалам, Турғанбай балам. Оғада әҳмийетли, көпшиликте бақланатуғын сораў. Психологтың айтқаны дурыс. Толығырақ түсиник берейин.
Не ушын ертеде ата-бабаларымыздың қызлар менен балаларды бирге араластырмағанының себебин енди түсинип атырман. Ол пақырлар көп нәрселерди түсинген-ғой… Бойжеткен қызды көрген ер адамның аңында дәрҳал өзгерис жүз береди. Жақсы яки жаман ойлар ҳаққында гәп етип атырған жоқпан – гәп өзгерислер болыўын-да. Ата-бабаларымыздың қызлар менен ул балаларды өз алдына айырып оқытқаны ҳәм жайластырғанының себеби усыннан.
Бул – тәбияттың көриниси ҳәм бул өзгерислерге тек ҳәзирет инсанлар ғана қарсы тура алады. Сондай болса да, тарийхтан билемиз — олар да қарсы жыныс адамлары менен узақтан турып тиллесиўди мақул көрген. 
Турғанбай балам, ҳаялың менен мүнәсибетиң жақсы ҳәм уйғынлы бола берсин, көшеде яки жумыста басқа нашарды ушыратқаныңда сенде өзгерислер болыўы сөзсиз. Бундайда патас қыялларға руўхый жақтан еле жетилиспеген адамлар бериледи. Адамның жәниўарлардан парқы – онда пәм бар. Басқаның ҳаялына яки қызына унамсыз ойлар менен көз таслаў – пәс қәсийетлерден. Адам тийисли билимлерди өзине жыйнап, усындай қыяллардан өзин сақлаўы лазым. 
Бул иплас қыялларын айырымлар «муҳаббат» деп есаплайды, гей-де сезимлерин қосық қатарларына илдиреди… Бирақ, бул – ҳайўаный ышқ сезимидур. Жетилискен инсан өзин буннан жырақ тутады. Ол өзиниң ҳаялынан тысқары ҳаял-қызларға анасы-қарындасындай мүнәсибетте болады. Буның парқына бара алмаған айырымлар өмирлик жолдасына суўықласа баслайды. Олар «қәтелесип үйленген шығарман» деп ойлайды. Яқ, бунда қәте жоқ – тек өзиңди услаўың тийис.
Турғанбай балам, сезимлерин жүўенлей алмаған адамда руўхый раўажланыў болмайды. Өз сезим-туйғыларын басқара алатуғын инсанлар ғана ҳәзирет есапланады. 
Жоқарыдағылардан келип шығып, Турғанбай балам, имканы барынша басқа ҳаял-қызлардан өзиңди узақта усла. Оларға көзиң түсип, унамсыз қыялларға ҳәм сезимлерге берилме. Ақылыңды қолға алып үйрен. Басқа ҳаял-қызлар менен сөйлесип тура берме, досласпа, оларды ойлама. 
Егерде берген кеңеслеримди әмелге асыратуғын болсаң, әрман еткен жумысыңнан шығып кетиўге қәжет жоқ.

Дерек: saza.uz

Бөлимлер