Мен күйеўимди жақсы көрмеймен

– Сәлем бердик, Кемпир апа! Мен жақында турмысқа шықтым, бирақ унатқан жигитиме емес, ал таныс бала алып қашып кетти. Ҳәзир ҳәмиледарман… Күйеўимди жақсы көрмеймен, ол ишип келип көп урады, жоқ жерден урыс шығарады. Өзи жумыс ислемейди, ал маған “жумысты қой!” деп жекиринеди. Жақсы жерде жумыс ислеймен. Өнип-өскен шаңарағымда бундай унамсыз жағдайларды көрмегенликтен, ажырасқым келип кете береди. Күйеўим менен келешегимиз жоқ, “ол дүзелетуғын адам емес” деп ойлайман, себеби ағалары да сондай – күнде ишип келип, даў-жәнжел шығара береди. Олардың ҳаялларының күни жылаў менен өтеди, бирақ не шара – шыдайды. Ҳәтте, күн суўықларда балалары менен далада қалғанларын еситтим. 
Мениң өмирим абысынларымның өмириндей – жылаў менен өтиўден, балаларым тәрбиясыз болыўынан қорқаман. “Күйеўим жақсы болсын” деп өзим көп нәрсе ислеп  көрдим… Көпшиликтен мәсләҳәтлер алдым – олар көз-қарасларымыздың сәйкес келмейтуғынлығын айтып атыр. Өтиниш, Кемпир апа, не ислеўди мәслаҳат берсеңиз.
(Сораў saza-09@mail.ru мәнзилине келип түсти). 

– Қызым, бундай налыныш хатларды унатқан жигитине турмысқа шыққанлар да жазып атыр... Гәп – унатқаныңа яки алып қашқан, таныс емес бир яңғарға турмысқа шыққанда емес. Кимге турмысқа шықсаң да, гәп – ҳәр бир жағдайда инсанның өзин дурыс, Ана-Тәбиятымыздың мәңги нызамларына сай тутыўында, өз жынысының маңлайына питкен ўазыйпа-парызларын атқарыўында. 
Қызым, адам — өз өмириниң жаратыўшысы. Турмысыңның сон-дайлығына өзиңнен басқа ҳеш ким айыпкер емес. Сениң тәғдириң сондай екен… Егерде екеўимиз жүзбе-жүз ушырасып, 1-2 саат сөйлескенимизде – тәғдириңниң негизи болған турмыс ҳаққында сениң көз-қарасларыңнан оғада көп кемшилик таўып берген болар едим. Усындай унамсыз негиз, фундамент пенен беккем ҳәм бахытлы шаңарақ қурыў мүмкин бе?... 
Ҳеш налынба, қызым. Турмыс қыйыншылықларын басынан кеширген адам өзин дурыс тутса, сендей болып «неге бундай болып атыр, бул жағдайды қалайынша жақсылаўға болады, не ислейин?» киби сораўлар берсе – онда ол жағ-дайынан дурыс жуўмақ шығарады ҳәм руўхыйлығы жағынан әдеўир алға илгерилейди. Өмирден мақсет – раўажланыў ғой, қызым…
Қызым, егерде сени алып қашқанда, саған оның шаңарағының ҳалы, ондағы инсанлар унамаған болса – неге сол заматта үйиңе қайтпадың? Буған сениң толық ҳуқықың бар еди. Басқалардың «Қайтқан!» деген гәплеринен қорықтың ба? Билип қой: адамлар бәрқулла бир нәрселерди айтып жүреди ҳәм егерде олардың гәплерине елеңлеп жасайтуғын болсаң – онда ҳеш қашан бахытлы бола алмайсаң. Аспаннан Пайғамбар түсе қойсын – адамлар оннан да гирбиң табады. Унамаған жигит алып қашып, сен сол үйде қалған екенсең, демек, сол үй саған унаған, қайыл болғаның. Бул өмир ушын әҳмийетли шешимди ӨЗИҢ қабыл еттиң! Еле көтермей турып, сол үй саған улыўма туўры келметуғынын билгениңде – қайтыўың керек еди. Енди жүкли болғаныңнан кейин – артқа қәдем жоқ. Сениң надурыс шешим қабыл еткениңе қурсағыңдағы нәресте айыплы емес. Умытпа: шаңарақ – перзентлер ушын қурылады. 
Қызым! Мынаны жақсылап уғып ал: минез-қулқы бир-бирине сәйкес келетуғын жубайлар ҳеш қашан болған емес ҳәм болмайды да! Еки ҳәрқыйлы шаңарақта тәрбия алған инсанлардың минез-қулқының мас болыўы мүмкин емес! Күйеў яки ҳаял жубайы алдында өзиниң шаңарақлық парызын өтеп баслаўдан олардың шаңарағы беккемлениў ҳәм бахыт тәрепке бет бурады. Буның ушын дәслеп ўазыйпаларды үйрениў керек. 
Қызым, адам қаншелли жаўыз бола берсен – оның жақсы тәреплери де болады. Сен хатыңда күйеўиңниң бирде-бир унамлы тәрепин жазбапсаң. Сен оны улыўма ҳүрмет етпейсең! Оған бойсынғың келмейди. Оның саған қарата берилген буйрықларын орынлаўдың орнына – оны талқылап отырасаң. Көз алдыңа келтир – егерде бизлер басшының буйрықларын орынлаўдың орынына, оларды талқылап, надурысқа шығарсақ? Ол бизди жумыстан шығарып таслайды-ғой! Ол сени урмай не ислесин – сен ол туўралы тек жаман ойда бола берсең!? Ҳәммеси де жаман, ҳәммеси де оңбаған… 
Унатқан жигитине турмысқа шыққанлар бахытлы деп ойлайсаң ба? Алжасасаң! Қәлеген шаңарақта ҳәр түрли дәрежеде қыйыншылықлар болыўы сөзсиз. Өйткени, адам бәрқулла басқаның емес, ал тек өз сезимлериниң рәҳәтленгенин қәлейди. Сен ҳәзир «Егерде унатқан жигитиме турмысқа шыққанымда – МЕН жақсы жасаған болар едим, ол МЕНИ түсинер еди, ол МАҒАН өйткен-бүйткен болар еди…» деп ойлайсаң. Дурыс па, қызым? Бул – тек жеке мәпти ойлайтуғын эгоист адамның ойлары. Эгоизм жолы менен бахытлы болыў улыўма мүмкин емес.
Сениң жүкли екениңди биле тура, күйеўиң сени урады екен – ажырасыў мақсетинде емес, ал тәрбиялық нийетте төркиниңе қайтыўыңа болады. «Егерде ишпесең ҳәм азап бермейтуғын болсаң – қайтаман» деп шәрт қоясаң. Ер азамат ҳаялын қорламайды, ал оған ғамхорлық етеди. Ҳеш ким өзин қорланыўына жол қоймаўы тийис. 
«Мен оны жақсы көрмеймен»… Не ушын дейин бе? Себеби, ол сен ойлағандай емес! Егерде ол сениң кеўлиңе унайтуғындай болғанында – сен оны жақсы көрген болар едиң! Егерде ол саған күнде, жағдайының қандай болыўына қарамастан, гүлдәсте берип турғанда, «Тек сени жақсы көремен» дей бергенинде, мазалы  нәрселер алып бере берсе, күн-ара таза көйлеклер ҳәм тағыншақлар, музқаймақ, тортлар сатып ала берсе, сени өмириниң орайы етип қойғанында… Сен оны жақсы көрер едиң! Бул – ҳәзил емес. 
Бирақ, қызым, сен усы хызметлерге арзыймысаң? Сен оған күнде, қандай жағдай болыўына қарамастан, оған жақсы мүнәсибетте болып атырсаң ба, оны ҳүрмет етип, өзиң оған «Тек сени жақсы көремен» деп атырсаң ба… 
Қызым! Сен ойлайсаң – «турмыс жанымнан өтип баратыр. Мына күйеў аталмыш пенен бас қосқаным – қәте ис…» Яқ, ондай емес. Сениң өмириң ҳәм турмысың – сол ҳәзирги күйеўиң менен! Сениң өзиң турмысыңды қуры өткерип атырған. Оннан ҳешнәрсе күтпе – сен оны бахытлы ет. 
Ҳаял-қызлар қәлеген ер адам менен бахытлы бола алады – оларда бундай күш бар. Бул сениң қолыңнан келеди. Күйеўиңди ойлап турып «Ол – мениң тәғдирим… Бизлер биргеликте бахытлы бола аламыз» де. «Егерде унатқан жигитиме турмысқа шыққанымда…» деп ойлама – азаптан басың көтерилмейди. Күйеўиңди, Тәғдириңди қабыл ет. Оның менен бахытлы мүнәсибет қурып басла. 
Кимдур ойлаўы мүмкин – «Өзи ҳәмиледар екен, күйеўи мәс болып оны урса, онысы аздай – Кемпир апа да бул бийшара ҳаялды кейип таслады-ғой» деп… Гәп сонда – мен кеңес сораған адамға мәсләҳәтимди беремен. Бир қарастан, мен рейимсизлик етип атырғанға уқ-саўым мүмкин, лекин өмирлик тәжирийбемнен ҳәм билимлерден билемен – жағдайды жақсылаў ушын өзимиз өзгериўимиз тийис. Биреўди дүзеткеннен өзиңди дүзеткен аңсат. Басқадан бахытты талап еткеннен – оны бахытлы етиў жеңил ҳәм соның арқасында өзиң де бахытлы боласаң. Муҳаббат дегени усы. 
Түнде, “дом”лардың арасында сүйисип турған муҳаббат емес. Ол – тек кейип алыў, ләззетлениў. Ҳақыйқый муҳаббат – гүдибузар күйеўиң алдында көкирек басыңды ийип, кишипейиллик пенен өз парызыңды атқарыў. Сен сондай ет қызым, күйеўиң ишкенин қояды, жумысқа киреди, саған аспандағы айды алып береди…

Дерек: saza.uz

Бөлимлер