Белгили жас атқарыўшылар жанлы ҳаўздан қорқа ма? Ямаса таңлаўдан соңғы ойлар

Биз өмиримизди музыка намаларсыз, әжайып қосықларсыз көз алдымызға келтире алмаймыз. Қулаққа жағымлы, кеўилге қонымлы, өз мәнисине ийе қосықлар бизиң жан дүньямызға заўық бағышлайды..

Қарақалпақстан Республикасы Мәденият ҳәм спорт ислери министрлиги ҳәр жылы жас атқарыўшылардың талантларын жетилистириў, оларға дурыс бағдар бериў, Ўатансүйиўшилик сезимлерин өз дөретпелери арқалы ен жайдырыўы ушын жас атқарыўшылар арасындағы  бир қанша жанлы ҳаўаздағы таңлаўларды шөлкемлестирип келмекте.

 

Жақында министрлик Даўытбай Қайыпов атындағы жәмийетлик қоры ҳәм бир қатар шөлкемлер  менен биргеликте Даўытбай Қайыповтың ҳүрметине бағышланған профессионал ҳәм ҳәўескер қосықшылардың жанлы ҳаўаздағы V «Бүлбилзибан» республикалық таңлаўы болып өтти ҳәм ылайықлы жеңимпазлар анықланды.

Тилекке қарсы, жас ат­қарыўшылардың дөретиўшилигинде үлкен әҳмийет тутатуғын бул таңлаўда хал­қымызға танылған көпшилик жас эстрада қосықшыларының төбеси көринбеди. Бул қайталанбас талант ийе­синиң дөретпелерин халқымыз арасында  тек ғана қосықшылар емес, ҳәттеки тыңлаўшылардың, қәлеген кәсип ийелериниң айтып жүргениниң гүўасы болып жүрген жоқпыз ба!

Және бир айта кететуғын нәрсе, усы таңлаўдан алдын Қарақалпақстан Республикасы Мәденият ҳәм спорт ислери министрлиги ҳәр жылы дәстүрге айланған  «Әкем асқар таўым, анам меҳир булағы» атлы республикалық таңлаўын шөл­кемлестирди. Таңлаўға Республикамыздың барлық ра­йонларынан жас атқарыўшылар ҳәм тамашагөйлер қатнасты. Гәптиң қыс­қасы, бул таңлаўда да өзин танымалы деп санайтуғын жас эстрада қосықшыларын ушырата алмадық. Төрешилер қурамының баслығы, Өзбекистан ҳәм Қарақалпақстан Республикаларына мийнети сиңген көркем өнер ғайраткери, композитор Н.Мухаммеддинов бул жағдайды унамсыз деп баҳалағанына қосылмаўға болмайды. «Белгили жас қосықшылардың ата-анасы жоқ паs Олар тек ғана тойда қосық айтыўы керек пеs» деген сөзлери әпиўайы тамашагөй сыпатында бәршени ойға салды ҳәм өз пикирлеримди билдириўге түртки жасады.

Әлбетте бул бағдарда буннан 3-4 жыл алдын ҳәм жақын арада «Еркин Қарақалпақстан» газетасында Қарақалпақстан халық жазыўшысы М.Нызанов өзиниң орынлы пикирлерин билдирген еди. Жақында усы газетада журналист П.Хожамуратованың Қарақалпақстан Республикасы Композиторлар аў­қамының баслығы Н Мухаммеддинов пенен усы бағдардағы «Дәни-дәнге, пушы-пушқа айланар күн алыс емес...» атлы сәўбетинде айтылған кескин пикирлер көпшиликтиң кеўлинен шыққаны анық.

Республикамызда соңғы жылларда халқымыз кеўлинен орын алғандай жас ат­қарыўшыларымыз көплеп бой көрсетпекте. Лекин соңғы пайытлары шынында да бул жас атқарыўшылардың  Қарақалпақстан Республикасы Мәденият ҳәм спорт ислери министрлиги шөлкемлестирген жанлы ҳаўаздағы таңлаўларындағы қатнасы дерлик жоқтың қасында. «Халық айтса қалып айтпайды» дегендей, соңғылығында бул атқарыўшылар заманагөй технологиялар мүмкиншилигине ҳәдден тыс таянып «фоно­грамма»ның қулына айланып бармақта.

XX8 әсир информациялық технологиялар әсири деп аталып, ол жәмийетимизге көп ғана заманагөй технологияларды алып келди. Бул жаңаланыўлар басқа тараўлар киби көркем өнер саласын да шетлеп өтпеди. Бурын  жанлы саз әспаблар демеўинде нама дөрелетуғын болса, ҳәзир олардың орнын ықшам аппаратура менен тәмийинленген компьютер ийеледи. Сонлықтан өз билдигинше нама дөретип атырған жас композиторлар, даўыс жазыўшы, оранжировкашылар саны да бирқанша артты. Әлбетте, бул унамлы қубылыслар. Лекин, олардың айырымлары дөретип атырған нама-қосықлары көпшилик серли тыңлаўшыларда наразылық оятып атырғаны да сыр емес. Олардың дөретпелериндеги  сөз мәнисинде, нама ырғақларында бизиң миллий колоритимиздиң  ийисин сезбей атырмыз. Дөретиўшилердиң Қарақалпақстан Республикасы Мәденият ҳәм спорт ислери министрлиги тәрепинен турақлы шөлкемлестирилип киятырған  жанлы ҳаўаздағы таңлаўларға қатнаспайтуғынынан Қарақалпақстан Республикасы Композиторлар аўқамы, Жазыўшылар аўқамы ҳәм белгили көркем өнер ғайраткерлери менен бирге ислеспейтуғыны анық сезилип турады.

Фонограмма — бизиң тилимизде «пластинка таспасына жазып алынған даўыс» мәнисин береди. Республикамыздың белгили сәнелерине бағышланған  байрамларында концерт бағдарламасындағы техникалық үзилисти сапластырыўда көркем өнер хызметкери ушын фонограмманың орны әҳмийетли екенлигин көпшилик түсинеди. Оны орны менен пайдаланыўға әҳмийет қаратыў бүгинги күнниң талабына айланбақта.

Деген менен, өзиниң жеке концерти яки халқымыздың қуўанышлы той-мерекелеринде микрофонда аўзын жыбырлатып, айтылып атырған қосыққа гейде қосылып, гейде қосылмай турған айырым жас атқарыўшыларды көргенде сонша аламанды алдап турғанына ашынасаң. Олар бундай орынларда  қосықшы­ларға емес, ал, пародия көрсетип атырған актёрлар­ға усап кетеди. Бул көринислерди бақлап турып өз-өзинен сораўлар туўылады. Айырым «жулдыз»­сымақ атқарыўшылар өз ҳаўазларына исенбегенликтен жанлы ҳаўазда қосық айтыўдан қорқа ма, ямаса таңлаўларда өзлерине танымалы емес атқарыўшылар менен беллесиўге түсиўди еп көрмей меs..

Өз талантына, ҳаўазына исенген атқарыўшы биймәлел халық алдында өз ҳаўазын жаңлатады ҳәм атқарыўшыны жоқары шеклерге көтереди. Көпшилик еллерди өзиниң жағымлы ҳаўазы менен таңландырған Жеңисбек, Жәнибек ҳәм Ақылбек аға-инили Пиязовлар, Саламат Аяпов, Наў­рызбек Мухаммедяров, Гүлбәҳәр Ақымбетова сыяқлы көплеп атқарыўшыларымыз пикиримизди дәлиллейди.

Жуўмақлап айтқанда, бизиң көркем өнер сүйер халқымыздың ҳақыйқый талант ийелерине ҳүрмети жоқары.  Технологиялық раўажланыўлар қосықшылық өнерине де жүдә зәрүр, бирақ, орнында пайдалан­ғаны мақул деген гәпти тәкирарлағымыз келеди.

Чаржаў ЕЛМУРАТОВ.

Бөлимлер