Баслық пенен қарым-қатнас қағыйдалары

Көпшилик адамлар баслығы менен қарым-қатнас қағыйдаларын билмегенлиги ушын да жумыс орнында бир қанша машқалаларға дусласады. Ҳәттеки, жумысын да таслап кетеди яки қуўылады. Тийкарында, басшы менен қарым-қатнастың да биз әмел етиўимиз керек болған өзине тән қағыйдалары бар. Егер буған әмел етпесең, өзиңниң қыйналатуғының анық.

Гейде мәмлекетлик мәкемелерде ислеўши айырым адамлар басшысына «Баслық болса… өзине!» сыпатында мүнәсибетте болады. Және олар «Жумыс – мәмлекеттики. Маған жумысты берип қойған мәмлекет. Баслық не маған топыла береди? Мен баратуғын жерине бараман. Ҳақыйқатлық мен тәрепте» ямаса «Бизиң баслық меннен әдеўир киши. Ол мендей болып билмейди» киби ойларға берилип, баслығын писент еткиси келмейди. Әлбетте, бул – сайыз көз-қарастың ақыбети.

 

Тийкарында, баслық – бизлердиң сол жерде жумыс ислеўимизге имканият жаратып қойған инсан. Ол – сол мәкемеде адамлардың нәтийжели жумыс ислеўине шараят жаратып бериўге жуўапкер етип белгиленген мәмлекеттиң ўәкили. Ол сиз ислеп атырған мәкемеге тосаттан барып қалған емес. Демек, мәкеме мәмлекеттики болғаны менен хызметкерди жумыс ислетип қойған (жумысқа алған яки алмаса да оны усы мәкемеде жумыс ислеўине имкан берип қойған) сизиң баслығыңыз ҳәм сонлықтан оны ҳүрмет етиў лазым. Түсинемен, айырымларға бул айтылған ҳақыйқатлық унамайды. Лекин умытпаң, ҳақыйқатлық ашшы болады.

Гейде адамлар «Мен баслық болғанымда, өйтер едим, бүйтер едим» дейди. Ким сизди услап турыпты? Мәрҳамат, болың! Бирақ, ҳәмме де баслық бола алмайды, өйткени – бул жуўапкершилик. Адамның жуўапкершилик пазыйлетиниң күшине қарап, оның қандай мәкемеге басшы бола алатуғыны анықланады. 3 000 адамға жуўапкершиликти мойныңызға ала алсаңыз – сиз сонша адам ислейтуғын мәкемеге басшы болыўға қурбыңыз жетеди. Тек 30 адамға ғана жуўапкершиликли екенсиз – тек 30 адамлық мәкемеде басшы бола аласыз. Демек, жасы киши болғаны менен баслықтың жуўапкершилик қәсийети басқа адамлардан әдеўир үлкен ҳәм сонлықтан ол баслық. Және буның ушын ол ҳүрметке сазаўар.

Екинши тәрептен, не ушын ол сизиң баслығыңыз? Өйткени, Тәғдирдиң өзи усындай етип шешкен. Ол сизге қопал мүнәсибетте болыўы, бақырыўы мүмкин. Бирақ, бул да Тәғдирдиң қәлеўи ҳәм шешими.

Гейбир адамлар «Басшы болыў – жетискенликтиң шоққысы» деген пикирде болады. Бирақ, ҳақыйқатлық ондай емес. Жетискенликтиң шоққысы – қай жерде, қандай лаўазымда ислесеңиз де – журт хызметинде болыў ҳәм өз парызыңызды шын кеўилден атқарыў!

Ҳеш бир инсан тек ғана өзи қәлеген жерге барып жумыс ислеп кете алмайды. Исенбесеңиз ҳәрекет етип көриң. Қәйтсеңиз де, өзиңиз ылайық болған, маңлайыңызға жазылған жерде жумыс ислейсиз.

Базы ўақытлары басшылар өзин ҳәдден тыс қопал тутады. Бундай ўақытта не ислеў керек? Бунда хызметкер баслықтың айтқанын тыңлап, буйрықларына әмел етиўи лазым. Егер баслығы өзинен кетип, гүналарға қол урса, бул оның машқаласы. Сизиң ўазыйпаңыз оған ҳүрмет көрсетиў.

Тийкарында, үлкенди де, кишини де ҳүрмет етиў керек. Бирақ, бул «Енди бәршениң аяғына жығылыўым керек екен дә» дегени емес. Көпшилик жаслар баслығы оған қатаңлық көрсетсе, олар менен ерегиседи ямаса критикалайды. Бул надурыс. Егер сиз ўазыйпаңызды дурыс ҳәм шын жүректен атқарсаңыз, ҳеш қандай баслық сизге қарсы шықпайды, гәп те еситпейсиз.

Ал, сиз қандай да бир тапсырманы қәте орынласаңыз, оның сизге бақырыўына толық ҳақы бар. Егер сиз барлығын дурыс ислесеңиз де, ол сизге қатаң мүнәсибетте бола берсе, даўысыңызды көтермей, ҳүрмет пенен былай дең: «Кеширерсиз, бирақ мениң қандай айыбым бар? Мен бәршесин дурыс иследим. Не ушын сиз маған бундай мүнәсибетте болып атырсыз?» Бул сөзден кейин ол сизге ҳақыйқатында да қәтелескениңизди көрсетип бере алса, онда сол қәтени дурыслаўға ҳәрекет етиң. Бирақ, сиз оны ҳүрмет етсеңиз ғана жоқарыдағыдай етип ашық-айдын сөйлесе аласыз. Ал, ҳүрмет етпесеңиз, буның илажы жоқ. Не себептен? ¤йткени, өзиңиз ҳүрмет еткен инсан менен қәлеген темада сөйлесе аласыз.

Егер баслығыңыз сизге: «Сен өзиңе жүклетилген ўазыйпаларға мыналарды да қосып ислеўиң керек» десе, сиз не ушын бул айтқанын орынлай алмайтуғыныңызды түсиндирип бериўиңизге болады. Ямаса, қолыңыздан келетуғын болса, қанша ўақытқа шекем қосымша жумысты да орынлай алыўыңызды айтыўыңыз мүмкин. Мәселен, бир ямаса еки ай. Бирақ, баслығыңыз сизди сонда да қысымға ала берсе, жумыстан шығып кетиўге асықпаң, ашыўланыў ҳеш қандай машқаланы шешпейди. Жумыстан шықсаңыз, биринши болып өзиңиз қыйналасыз. Соның ушын, баслығыңыздың сизге болған мүнәсибетин Тәғдирдиң сынағындай етип қабыллап, Ана-тәбияттан өзиңизге буннан жақсырақ жумыс сораң.

Егер сиз Тәғдирдиң бул сынақларынан сабырлылық пенен өтсеңиз, налынбасаңыз ҳәм баслығыңызға да ашыўланбасаңыз, Ана-Тәбияттың өзи сизге, әлбетте, жақсы жумыс инам етеди. Өйткени, биз дурыс өмир сүрсек, бизди руўхый күшлер қорғап турады. Бундай инсан бахытлы өмирге ылайық ҳәм оған ериседи. Солай екен, ашыўланып, жумысты таслап кетиўге де, басшыларға өкпелеп, олар менен жәнжеллесиўге де ҳеш қандай қәжет жоқ. Барлығы да өзимизге байланыслы.

Т. КӨБЕЙСИНОВ таярлады, saza.uz

 

Қорақалпоғистон янгиликларини телеграмда кузатиб боринг -  https://t.me/kruzuz

Қорақалпоғистон янгиликларини facebook'да кузатиб боринг - https://www.facebook.com/groups/kruz.uz/

Қорақалпоғистон янгиликларини instagram'да кузатиб боринг - https://www.instagram.com/kruz.uz/

Бөлимлер