Пайтахт қурылысының «генералы» - Кеңесбай Қунназаров

Қариялардың заманға бағыўын көриң, бүгин 75 - 80 жастағылар компьютердиң түрли бағдарламаларын уршықтай айландырып, жумысларын питкерип отыр. Нөкис қалалық «Нураный» қоры бөлимине барсаң да усындай көринистиң гүўасы боласаң.

Оларды бақлап отырсаң, бөлим баслығы ҳәм оның орынбасары ушын 70 - 80 жас деген тек статистикалық мағлыўматқа бола айтылатуғындай. Компьютерлеринде қунығып ислеп атырған ақсақаллардың жумыс столында үйилген қағазлардағы пайтахт нураныйларының машқалалары, қария­ларға көрсетилип атырған ғамқорлықлар, олар ушын жаратылып атырған имканиятлар, бүгинги ўазыйпалары ҳәм оларды әмелге асырыў, нәтийжелер усы еки ветеранның жуўапкершилигинде.

Нөкис қалалық «Нураный» қоры баслығының орынбасары Кеңесбай Қунназаров быйыл 80 жастың асқарында көринип тур. Пайтахтымыз Нөкис қаласының бой көтериўинде айтарлықтай мийнетлери бар кексе қурылысшы еле де ел хызметинде. Ол Нөкис аэровокзалын, Қаттыағар насос станциясын, Нөкис консерва заводын, 2-санлы республикалық емлеўхана, Нөкис телеорайын, Бердақ атындағы академиялық музыкалы театры имаратларын, «Черемушка», 21-22-киширайонлардағы турақ жай комплекслери сыяқлы ири-ири имаратларды халық ийгилигине тапсырыўда қурылыс басқармаларына басшылық еткен. Атап өтилгенлер ол басшылық етип салдырған қурылыслардың ириғабасы ғана. Ал,  қурып питкерилген орта арнаўлы кәсиплик билимлендириў, мектеплер, мектепке шекемги билимлендириў мәкемелери имаратлары бүгинги күни де перзентлеримиздиң камалы жолында хызмет етип атырғанын көргенде көкирегин мақтаныш сезимлери кернейди. Усындайда киши районлардағы турақ жай комплекс­лери қурылыслары менен бирге олардың әтирапларын абаданластырыў, балалар майданшаларын киши архитектуралық плиталар менен безеў, ирригация жумысларын алып барған жыллар дизбеги көз алдында сәўлеленеди.

Сүўретте: Кеңесбай Қунназаров

Қурылыс жумысларының жетик қәнигеси болып шыққанға шекем Кеңесбай аға көп жолларды басып өткен. Дәслеп Ташкент қурылыс техникумын, соңынан Ташкент мәмлекетлик ирригация ҳәм аўыл хожалығын механизацияластырыў институтын тамамлаған ол Нөкистеги 166-санлы қурылыс басқармасында, Нөкис үй-жай қурылыс комбинатында жумысты қурылыс устасы болыўдан баслап, жоқары лаўазымларға шекем жетискен. Участка баслығы, бас­қарманың бас инженери, басқарма баслығы лаўазымларының ҳәр бири оның жуўапкершилигине жуўапкершилик, тәжирийбесине тәжирийбе қосып бара берген. 1975 -2005-жыллар аралығында қәнигелестирилген «Қарақалпақирмонтажстрой», «Қарақалпаққурылысиндустрия» трестлеринде, көп жыллар даўамында бир қатар қурылыс басқармаларында басшы, трест баслығының орынбасары лаўазымларында ислеген. Бул ўақытлар аралығында пайтахтымыздың 24-25-киши районларындағы турақ жайлардың толық комплексин қурып питкериўге елеўли үлеслерин қос­қан.

К.Қунназаров қурылыс тараўында узақ жыллар мийнет етип, тек Нөкис қаласының емес, республикамыздың басқа да ра­йонлары орайларында ҳәкимият имаратларының, билимлендириў мәкемелериниң, емлеўханалардың, банклердиң, спорт комплекслериниң қурылыс ислерине басшылық етип, ел — журт алғысына, ҳүкиметимиз тәрепинен «Қарақалпақстан Республикасына хызмет көрсеткен қурылысшы» атағына миясар болды.

— Ҳаслы қазақдәрьяшыман,-дейди ол. - Ҳәр жылы бәҳәрги суў тасқынларында қуламайтуғын жайларымызға кишкенелигимнен қызығыўшылық пенен қарар едим. Аўылларымызды суў алған ўақытларда көрпе-төсеклеримизди түйип қайыққа салып байлап, өзлеримиз 3-4 күнлеп жайымыздың төбесине шығып отырар едик. Суў алмастан бурын қашы менен қоршап қойылған жайымыздың төменги тәреплериниң ылайларын суў жуўып кеткени менен ағаштан қурылған каркас жайлар қуламас, адамлар үйлериниң төменги бир — бир ярым метр жерине қайта ылай басып сыбап жасай берер еди.

Аўылымыздағы адамлар балықшылық пенен шуғылланды. Әкем Қунназарды «балықшылардың ханы» дегенде мақтанып жүрер едим. Аўылласларымыздың көбиси орыслар, ноғайлар, қазақлар болды. Қыста оқыўға коньки менен, жазда колхоз тәрепинен оқыўшыларға ажыратылған катерь менен мектепке қатнар едик. Әлбетте, түрли халықлар бирликте жасаған мәканларда татыўлықты, әдилликти сақлаўға итибар күшлирек болады. Камалға жетисиўимизде өскен орталығымыздың айрықша тәсири бол­ғаны тәбийғый...

Ҳақыйқатында да, Кеңесбай аға ҳәзирге шекем әтирапында жүз берип атырған өзгерислердиң мәзи бақлаўшысы емес, өз пикир-усыныслары менен қатнасатуғын жәмийеттиң белсенди ағзасы. Ғалаба хабар қураллары арқалы пайтахтымыздың орайлық майданы, Ҳүкимет үйин заманагөй тийкарда қайта қурыў, орайлық көшелердеги пәскелтек жайларды бузыў, көшелерди кеңейтиў, Орайлық базар әтирапларын тәртипке салыў, ҳәзирги «Дослық» каналының еки бойын абаданластырыў, «Ашшы көл»диң ашынарлы аўҳалы, Темир жол вокзалы ҳәм оның әтирапларын реконструкциялаў бойынша көп санлы мақалаларында келтирилген пикир ҳәм усынысларының көпшилиги соңғы ўақытлардағы пайтахтымыз келбетин түп-тийкарынан өзгертиў бойынша ҳүкиметлик қарарлар тийкарында унамлы шешимлерин тапты. Ал, «Ашшы көл»диң жағдайын жақсылаўға миллиардлап қаржы қаратылыўы автордың жанкүйерлик пенен айтқан пикирлериниң дурыслығын дәлилледи.

— Президентимиздиң қурылыс минис­трлигин шөлкемлестириў ҳаққындағы қарары тек менде емес, ҳәзирги питип атырған қурылыслардың сапасына жаны ашыйтуғын ҳәр бир пуқарада исеним пайда етти. Себеби, мәмлекеттиң қаржысы гейпара қурылыс фирмаларының ямаса қурылыс шөлкемлериниң емес, мәмлекеттиң бақлаўында, қадағалаўында болыўынан биринши гезекте сол имараттың ийелери утады. Гейпара ўақытлары айырым қурылысшылар басқа бир имараттан шыққан гербишлерди ямаса темир бетон буйымларын жаңа имарат қурылысына пайдаланып атырғанлығы да бар жағдай еди.  Ендиги жағында қурылыстағы көзбояўшылықларға, қурылысы тамамланған имаратлардың кемшиликлери бола тура пайдаланыўға тапсырыў ҳалатларына  үзил-кесил шек қойылатуғынына, имараттың ишки қурылыс жумысларын турақ жайға мүтәж болып турған квартира ийелерине жүклейтуғын шәртнамалар дүзилмейтуғынлығына исенемен, - дейди кексе қурылысшы Президентимиздиң қурылыс тараўы бойынша қабыл етип атырған қарарларына кеўли толып.

Тынып — тыншымайтуғын Кеңесбай Қунназаров бир неше китаплардың да авторы. «Нөкис қаласының қурылыў тарийхы», «Қарақалпақстанның қала ҳәм районлары», «Бес қала» теңиздиң әтирапы елим» атлы китаплары журтымыз тарийхына қызығыўшылар ушын бийбаҳа саўға болды. Сонлықтан да қарақалпақ фольклорының 100 томлығын ( 77-87-томларының алғы сөзинде) изертлеўге үлес қосқан 12  алымның қатарына Кеңесбай Қунназаров та киргизилген. Ал, оның поэзиядан да хабарлы екенлигин баспасөз бетлеринде жәрияланған дүркин-дүркин қосықларынан көремиз.

Кеўли нама таныйтуғын, қәлби жақсылық нурлары менен суўғарылған ақсақалымыз бүгин де халық тәшўиши менен жасап атыр. Оның өмир ҳәм мийнет жоллары изиндеги әўладларға үлги, дөретиўшилик ислери Қарақалпақстанымыздың раўажланыўы, тарийхы ушын әҳмийетли болып қала береди.

Пердегүл  ХОЖАМУРАТОВА.

 

Қорақалпоғистон янгиликларини телеграмда кузатиб боринг -  https://t.me/kruzuz

Қорақалпоғистон янгиликларини facebook'да кузатиб боринг - https://www.facebook.com/groups/kruz.uz/

Қорақалпоғистон янгиликларини instagram'да кузатиб боринг - https://www.instagram.com/kruz.uz/

Қорақалпоғистон янгиликларини odnoklassniki'да кузатиб боринг - https://www.ok.ru/kruz.uz

Бөлимлер