ТАЛАПШАҢ УСТАЗ, ӘДИЎЛИ ИНСАН…

Саадий Шеразийдиң жасаған заманында бир бай адам логикадан сабақ алыў ушын бир алымға шәкиртликке түсипти. Бирнеше жыл оқып билим алғаннан соң ғәрезсиз ис жүргизиў пәтиясын алыў мақсетинде дастурхан жайып, устазы менен қоса басқа адамларды да үйине шақырыпты. Мийманлардың арасында Шайх Саадий де бар екен. Бай адам ҳешкимге гәп бермей, өз атасы менен устазын бир дәрежеге қойып:

- Мениң еки атам бар, олар мени усы дәрежеге жеткерди, бири – туўған атам, екиншиси – устазым пәленше, - деп аўзын толтырып мақтана берген екен, Шайх Саадий өзине тән ҳәзилкешлик пенен былай депти:

- Устазды «атам, атам» деп айта берген менен ис питпейди, бул өз анаңды устазыңа некесиз берип жибериў менен тең. Тийкарынан устаз атаңнан да уллы! Өйткени, өз атаң сени аспаннан жерге алып түсирген болса, устазың сени қара топырақтан көклерге қарай көтереди.

«Устаз атаңнан уллы» деген ҳикметли сөз усыннан қалған екен.

Бул аңызды өткен сапары «Устаз жолы» газетасында оқып қалған едим. Демек, халық арасында тарқалған «Устаз атаңдай уллы» ма ямаса «Устаз атаңнан уллы» ма, деген орынлы сораўға орынлы қайтарылған жуўап болды деп ойлайман.

Шыны менен де, устазларымыз бизлерге билим береди, тәрбиялайды. Ойлап қарасам, нағыз илим-билим үйренип, турмыслық тәрбия алатуғын 20-22 жаслар шамасында биз усындай илим ҳәм тәрбияны уллы кәсип ийелери болған устазлардан үйренемиз. Ҳақыйқатында да, олар пидайы инсанлар. Бизди айдын келешекке қанат қомлататуғын ҳақ нийетли периштелер…

Өмирде инсанның қандай болыўы ең дәслеп оның ата-анасы ҳәм билим беретуғын устазына байланыслы болады деген даналық гәпти көп еситемиз. Тийкарында бул ҳақ гәп. Ата-анамыз бизлерди жақты дүньяға алып келип, ақ жуўып, ақ тарап, тәрбия берсе, устазларымыз өмирде бизге керекли болған билим ҳәм тәрбияны қоса үйретеди. Өйткени, билим ҳәм тәрбия ҳәр бир инсанды жетикликке алып шығатуғын фактор болып табылады. Сонлықтан да, Президентимиздиң айтқанындай, «Имаратлардың ишиндеги ең жақсысы мектеп болса, дүньядағы ең мақтанышлы кәсип – бул устазлық болып есапланады». Устазлық кәсиби оғада машақатлы. Оны тек ғана мәрт инсанлар ийелей алады. Сол себепли мен оларды дүньядағы ең пидайы ҳәм мәрт инсанлар сыпатында көз алдыма келтиремен.

Халқымыз да устазлық кәсибиниң әҳмийетин жақсы түсинеди. Сол себепли де «Бир ҳәрип үйреткен устазыңа қырық жыл сәлем бер», «Устаз атаңдай уллы» деп оларды көклерге көтереди.

Мен оқып атырған Бердақ атындағы Қарақалпақ мәмлекетлик университети журналистика бағдарында терең билим ҳәм тәжирийбеге ийе болған устазлар болажақ журналистлерге аянбай жоқары билим ҳәм әмелий көнликпелерди бериўге беккем бел байлаған. Бағдарымызда устаз-шәкирт дәстүри жақсы жолға қойылған. Бул бойынша жоқары оқыў орнына кирген ҳәр бир студент биринши курс ўақтынан баслап қәнигели оқытыўшыларға бекитилип, илимий излениўлер жүргизиў, мақалалар жәриялаў ҳәм жәмийет ушын әҳмийетли болған материаллар таярлаў көнликпелерин устазлары менен бирге алып барады. Мен де оқыўға кирген ўақтымнан усы дәстүр тийкарында устазым Малика апа Жумамуратова менен биргеликте ислесип келмектемен. Малика апаны оқыўға кирместен алдын журналистика бойынша жетик қәниге ҳәм кең жәмийетшилигимизге белгили шайыр сыпатында сыртынан таныған болсам, ендиги жағында бирге ислесетуғын болғаныма иш-ишимнен қуўанышқа бөленгенмен.

Малика апа Жумамуратованы елимиз Өзбекистан ҳәм Қарақалпақстан халық шайыры Тилеўберген Жумамуратовтың қызы, оның шайырлық таланты, дилўарлығы өткен даўамшысы, сондай-ақ, қарақалпақ журналистикасының дәслепки тырнағын қалаған тулғалардың бири сыпатында жақсы таныйды, ҳүрметлейди. Малика апа 1978-жылы сол ўақытлардағы Ташкент Мәмлекетлик университетиниң журналистика факультетин табыслы тамамлап, дәслебинде мийнет жолын «Жеткиншек» республикалық балалар ҳәм жас өспиримлер газетасында хабаршылықтан баслаған. Кейин ала ҳәзирги Қарақалпақ мәмлекетлик университетинде бирқатар лаўазымлы жумысларда жумыс ислеген. Әсиресе, Малика апа 1993-2000-жыллар аралығында журналистика кафедрасының баслығы лаўазымында ислеген ўақытларында жәмийетимизге керекли болған қәниге журналистлерди таярлап бериўдей уллы иске басшылық еткенлигин айырықша атап өтиў орынлы. Устазымыз ҳәзир пүткил Өзбекистанға, дүнья жүзине атлары белгили болып атырған, республикалық ҳәм халықаралық сыйлықлардың жеңимпазлары және де илимий излениўлерин даўам еттирип, кимиси илим кандидаты, кимиси илим докторы болып атырған журналистлердиң де әдиўли устазы есапланады.

Ҳәзир мен усы бағдардың үшинши курсында оқып атырман. Малика апа бизлерге ғалаба хабар қуралларының техникасы ҳәм технологиясы пәнинен сабақ берди. Топардағы досларымыз бенен усы сабақты асығыслық пенен күтетуғын едик. Дерлик ҳәр биримиз устазымыз Малика апаның берген тапсырмаларын толық орынлаўға ҳәрекет етемиз. Бул пәнге деген қызығыўшылықты Малика апаның терең билими ҳәм талапшаңлығы, мол тәжирийбеси оята алды деп ойлайман. Устазымның берген билимлериниң нәтийжесинде баспасөз, радио, телевидение ҳәм Интернет технологиялары, олардан пайдаланыў сырлары менен танысып атырмыз. Әсиресе, глобалласыў шараятында информациялық әсирдиң басланыўы бойынша көплеген сырт елли илимпазлардың илимий мийнетлери менен таныстық.

Малика апаны нағыз илим пидайысы деп айтыўға болады. Ол 1992-жылы кандидатлық диссертациясын жақлаған болса, усы күнге шекем 50 ден аслам илимий мақалалары ҳәм тезислери баспадан шыққан. Солардың ишинде устазымыз филология илимлериниң кандидаты З.Оразымбетова менен биргеликте жазған «Ашық информациялық системаларда информациялық-психологиялық қәўипсизлик» атамасындағы китабын айтып өтиў орынлы деп билемен. Өйткени, бул китап заманагөй сабақ болған медиабилимлендириўдиң дәслепки басқышы сыпатында тән алынбақта. Китапта информация, оның түрлери, ғалаба хабар қуралларының информациялары қаншелли ашық формада болыўы, информацияның инсан санасына тәсири, информациялық әсир, информациялық урыс сыяқлы қайта-қайта тилге алынып атырған терминлерге толық түсиник берилген.

«Устаз көрмеген шәкирт ҳәр муқамға жорғалар» деген халқымыз арасындағы нақылдан жуўмақ шығара отырып, бағдарымызда ислеп шығылған устаз-шәкирт дәстүри тийкарында устазым Малика апа менен көплеген илимий, публицистикалық мақалаларды дөретип, ғалаба хабар қуралларында жәриялап атырмыз. Устазыма бизлердей жас кадрларға жоқары билим бериўдей уллы исте талмас жигер тилеп қаламан.

 

Турсынай Есемуратова,

Бердақ атындағы ҚМУдың журналистика бағдарының 3-курс студенти.

Бөлимлер