Тәлим кредити. Оны қалай алыў мүмкин?

Бул мәселе Жоқары оқыў орынларында төлем-контракт тийкарында оқыў ушын тәлим кредитлерин бериў ҳаққындағы Реже менен тәртипке салынады.

Режеге муўапық тәлим кредитлери коммерциялық банклер тәрепинен жоқары билимлендириў мәкемелериниң күндизги бөлимлерине төлем-контракт тийкарында қабыл етилген Өзбекстан пуқарасы болған студентлердиң оқыўы ушын студентлердиң өзлерине, олардың ата-аналарына ямаса қәўендерлерине берилиўи мүмкин. 

Тәлим кредитлери, жоқары билимлендириў мәкемелеринде оқыў дәўири есапқа алынған ҳалда, бакалавриатқа оқыўға қабыл етилген студентлерге 10 жылға шекем, магистратураға оқыўға қабыл етилген студентлерге 5 жылға шекем болған мүддетке бериледи. 

Муддетли әскерий хызметти өтеў дәўири бул мүддетке кирмейди.

Коммерциялық банклер тәрепинен берилген тәлим кредитлери бойынша:

шын жетимлерге, «Меҳрибанлық үйлери»нде тәрбияланғанларға ҳәмде балалықтан I ҳәм II топар майыпларына – ноль  процент ставкасы (процент кредит);

студентлердиң қалған тайыпаларына – Өзбекстан Республикасы Орайлық банкиниң әмелдеги қайта каржыландырыў ставкасынан жоқары болмаған өзгериўши процент ставкалары (усы жыл ушын 14 процент) белгиленеди.

Тәлим кредитлери бойынша процент ставкасы ҳәм коммерциялық банклер тәрепинен қосылатуғын процентлер ушын төлемлер муғдары Орайлық банктың қайта қаржыландырыў ставкасы өзгериўине қарап өзгериўи мүмкин.

Бунда кем тәмийинленген шаңарақлардан болған студентлер ушын кредит бойынша қосылған процентлердиң 50 проценти район Бәнтликке көмеклесиў ҳәм халықты социаллық қорғаў орайлары тәрепинен Жумыс пенен тәмийинлеўге көмеклесиў мәмлекетлик фонды қаржыларынан төленеди. Кем тәмийинленген шаңарақлар тайыпасы мәҳәлле пуқаралар жыйынлары тәрепинен анықланады.

Тәлим кредитлери ушын процентлерди есаплаў ҳәм төлеў билимлендириў мәкемелерине өткерилген сумма берилген ўақыттан, тийкарғы қарызды қайтарыў болса студент тәрепинен жоқары билимлендириў мәкемелеринде оқыўдың тәлимниң усы түри ушын рәсмий белгиленген мүддети тамамланғаннан кейин үш ай өткеннен кейин басланады.

Тәлим кредитлери қарыз алыўшы жасайтуғын аймақта жайласқан коммерциялық банклер мәкемелери тәрепинен бериледи.

Тәлим кредитин алыў ушын қарыз алыўшы коммерциялық банкке төмендеги ҳүжжетлерди усынады:

тәлим кредитин бериў хаққындағы арза;

студент ҳәм жоқары билимлендириў мәкемеси ортасындағы төлем-контракт тийкарында оқыў ҳаққында белгиленген тәртипте рәсмийлестирилген шәртнама (контракт). Контракта оқыўдың белгиленген мүддети ҳәм бир жыл ушын төлем муғдары көрсетилген болыўы лазым. Оқыў ушын төлем муғдары кейинги жылларда өзгерген жағдайларда контрактларға тийисли өзгерислер киргизиледи, бул ҳаққында жоқары билимлендириў мәкемеси он күн мүддетте банкке жазба түрде мәлим етеди, соң қарыз алыўшы, банк ҳәм жоқары билимлендириў мәкемеси ортасындағы кредит шәртнамасына зәрүр өзгерислер киргизиледи;  
пуқаралардың өзин өзи басқарыў органлары ямаса меншик үй-жай мүлкдарлары ширкетлери тәрепинен қарыз алыўшының жасаў орны ҳаққында берилген мағлыўматнама;

кредитти қайтарыўдың тәмийинлениўи ҳаққында ҳүжжет;

жеңилликли тәлим кредитлерин алыў хуқықына йие болған шын жетимлер, «Меҳрибанлық үйлери»нде тәрбияланғанлар, балалықтан I ҳәм II топар майыплары, кем тәмийинленген шаңарақлардан шыққанлар тийисли тастыйықлаўшы ҳүжжетлерди усынады. 

Қарыз алыўшы жоқарыдағы ҳүжжетлерди банкке усыныў менен бир ўақытта паспортын жеке өзи көрсетеди. Банк паспорттан ҳәм усынылған басқа ҳүжжетлерден зәрүр көширмелер ҳәм нусқаларды алыўға ҳақлы.

Алынған кредит қайтарылмаў қәўипиниң алдын алыў мақсетинде қарыз алыўшы төмендеги тәмийинлеў формаларынан бирин банкке усыныўы лазым, оның әмелге асырылыўы оған қойылған тийкарғы талап есапланады:  

мал-мүлк ямаса қымбат баҳалы қағазларды гиреўге қойыў;

банктың кепиллиги;

үшинши шахстың кепиллиги;

қамсызландырыў компаниясының қарыз алыўшының кредитин қайтара алмаў қәўипи қамсызландырылғанлығы ҳаққындағы қамсызландырыў полиси;

пуқаралардың өзин өзи басқарыў органларының кепиллиги (тек ғана шын жетимлер ҳәм «Меҳрибанлық уйлери»нде тәрбияланғанлар, балалықтан I ҳәм II топар майыплары ҳәм кем тәмийинленген шаңарақлардан шыққанлар ушын)

Егер усынылған ҳүжжетлер банк талапларына жуўап берсе, банк, қарыз алыўшы ҳәм жоқары билимлендириў мәкемеси ортасында кредит шәртнамасы дүзиледи.

Тәлим кредитлери бойынша қаржылар кредит шәртнамасында дизимге алынған шәртлерде ҳәр ярым жылда оқыў ушын жыллық төлемниң толық муғдарын еки тең бөлимге бөлиў жолы менен өткериледи. Бунда жаңадан қабыл етилген студентлер ушын биринши ярым жыллықда оқығаны ушын басланғыш төлем сол жылдың 
1 октябрине шекем, екинши ярым жыллық ушын- нәўбеттеги календарь жылдың 
15 мартына шекем төленеди.

оқыўдың екиши жылынан баслап кредит есабына төлемлер ҳәр ярым жыллық биринши айы (сентябрь ҳәм март)тың 5-күнинен кешиктирмей төленеди.

егер студент оқыў дәўири тамамланбастан студентлер қатарынан шығарылса, билимлендириў мәкемеси ҳәкимшилиги ректордың буйрығы шыққан күннен баслап 10 жумыс күни даўамында бул ҳаққында банкке хабар бериўи керек, қарыз алыўшы болса өз нәўбетинде үш ай мүддетте тәлим кредити ҳәм оған қосылған процентлер бойынша қарызларды толық қайтарыўы лазым.

Студенттиң студентлер қатарынан шығарылыўы жоқары билимлендириў мәкемеси тәрепинен банкке өз ўақтында мәлим етилмеген жағдайда, билимлендириў мәкемеси усы дәўир ушын есапланған процентлерди банкке төлеўге мәжбүр.  

Дерек: https://t.me/huqiqiymalimleme

Бөлимлер