Қанлыкөлли исбилерменлер район ҳәкиминен не ушын наразы болмақта?

Қарақалпақстанның Қанлыкөл районына жақында ҳәким етип сайланған Д.Толыбаевтың үстинен бир топар исбилерменлер шағым етпекте. Бул шағым район орайында жайласқан 50 ден аслам ҳәр қыйлы өнимлерди сататуғын дүканлардың ҳеш қандай нызамлы тийкарларсыз бузылыўы жобаластырылып атырғаны себепли келип шықпақта, деп жазады ӨзА.


Агентлик рәсмий сайтында райондағы бир топар исбилерменлер тәрепинен жолланған мүрәжат жәрияланды.
«Қанлыкөл районы «жас район» деп атап келинеди. Бирақ, усы «жас район»ның табыслары мол. Ҳәзирги ўақытта ҳүкиметимиздиң районға ҳәм район халқына болған айырықша итибары ҳәм ғамқорлығын атап өтиў керек. Усындай қоллап-қуўатлаўлардың нәтийжеси сыпатында район исбилерменлериниң жаңа басламалары, жеке жойбарлары избе-из әмелге асырылмақта. Қанлыкөл районында жүз берип атырған ҳәр бир жаңаланыў, ҳәр бир алға тасланған қәдем ҳәммени қуўанышқа бөлейди.


Бирақ, соңғы күнлери район исбилерменлерин бир үлкен машқала қыйнап атыр. Ол да болса, район орайында жайласқан 50 ден аслам ҳәр қыйлы өнимлерди сатыўға арналға дүканлардың ҳеш қандай нызамлы тийкарсыз бузылыў алдында турғаны және бузылған объектлер ушын төлем муғдарының есапланбастан, оның орнына жаңадан имарат қурыў ушын жер майданы ажыратылыўы белгиленгени ҳәм ең аянышлысы, объектлер бузылған жағдайда да исбилерменлерге өз жумысларын үзликсиз даўам еттириўи ушын қолайлы шараяттың жоқ екенлиги.


Ақылға сыймайтуғын және бир жағдай – 2017-жыл жаз айларында бузылып, ҳүкимет тәрепинен қаржыландырылып, қайта қурылған «Қанлыкөл дийқан базары»нда объектлери бузылған исбилерменлер өз саўда жумысларын әмелге асыра бериўи мүмкин. Бирақ, базардың қурылысы шала питкен. Исбилермен қайсы орында, қалай саўда етиўди биледи. Бирақ, ҳеш қандай шараятлар менен тәмийинленбеген және шала питкерилген имаратта саўда ислеў барлық исбилерменлерге де сәйкес келе бермейди. Мәселен, бул шала питкен базарда кийим-кеншеклер, дән өнимлери, палыз өнимлерин ҳәм басқа усы сыяқлы сақлаў мүмкин болған товарды сатыўға болатуғын шығар. Бирақ, гөш өнимлерин, азық-аўқат ҳәм тез бузылатуғын азықлық өнимлерди сақлаў ҳәм сатыўдың имканы жоқ.


Бул жағдайларды есапқа алып, жеке меншик кәрхана ийелери ҳәм исбилерменлер объектлердиң бузылыўы бойынша ҳәкимлик тәрепинен қабыл етилген қарарды талап еткенинде, бул мәселе бойынша ҳеш қандай қарар шығарылмағаны мәлим болды.


Тийкарында бундай жағдайларда исбилерменге ҳуқықый тийкар көрсетилиўи керек. Бул бойынша Өзбекстан Республикасы Министрлер Кабинетиниң 2006-жыл 29-майда «Мәмлекетлик ҳәм жәмийетлик мүтәжликлер ушын жер участкаларының алып қойылыўы мүнәсибети менен пуқараларға ҳәм юридикалық шахсларға жеткерилген зыянды қаплаў тәртиби ҳаққындағы уставты тастыйықлаў ҳаққында»ғы қарары қабыл етилген.
Қанлыкөл районында жүз берип атырған жоқарыдағы жағдай толық нызам бузылыўына себепши болмақта.


Пуқаралар өзлериниң бузылған ҳуқықлары бойынша тийисли шара көриў мақсетинде районның жаңа ҳәкими Д.Толыбаев пенен ушырасты. Жаңа ҳәким менен ушырасыўда исбилерменлер ҳеш бир сораўына толық жуўап ала алмағанын атап өтпекте. Оның (ҳәкимниң) тек ғана «қаймақ гәпи» - «буның барлығы раўажланыў ушын» дегени болды.


Енди район исбилерменлери «раўажланыў» бәнеси менен зыян көрмекте. Көз алдымызға келтирейик, исбилерменлердиң бизнес орталығын кескин тәризде тарайтып таслаў арқалы раўажланыўға ерисиў мүмкин бе?


Елимиз сиясатында да басқышпа-басқыш өтиў системасы қоллап-қуўатланады. Раўажланыў ҳәммеге де керек, пүткил халқымыздың биргеликтеги мақсети де усы. Бирақ, ҳеш бир нәрсеге бир ямаса еки күн ишинде ерисип болмайды. Объектлер жарамсыз болса, оларды бузыў ушын ҳуқықый тийкар менен ис көрилсин ямаса исбилерменлерге имкан берилип, имаратларды қайта заманагөй үлгиде қурыўы ушын рухсат берилсин. Буған да көнбесе, бузылатуғын объектлер ушын қаржы ажыратсын. Саўда орынлары жайласқан аймақ халықтың ең көп жыйналатуғын орны болып табылады. Бул жерде исбилерменлер көп пайда алады.


Еслетип өтемиз, исбилерменлер арасында келип шығып атырған наразылықларға себеп, ҳәкимниң қарарысыз объектлердиң бузылып баслағаны, бул бойынша исбилерменлердиң разылығы ҳәм келисими алынбағаны және бузылған объектлер ушын компенсация пулының орнына бос жер майданының берилиўи болмақта. Бос жер майданының берилиўи менен компенсация пулы арасында үлкен парқ бар.


Себеби, имаратты солайы менен көтерип алып, жаңа орынға жайластыра алмаймыз-ғой. Исбилермен жумысты «ноль»ден баслаўы керек. Буған қанша қаржы керек. Бизиңше, исбилерменлерге «имаратыңызды бузасыз» деп, зыянын қаплаўды мойнына алмаў – күш көрсетиў ямаса басым өткериў деп аталатуғын шығар.


Биз бул жағдай бойынша тийисли тараў ўәкиллеринен туўры шешим таўып бериўин сораймыз».

karinform.uz: Ислам Матеков.

Бөлимлер